Karczoch

Parę lat temu, gdy zaczynałam naukę w Szkole Wnętrz i Przestrzeni, nie miałam wielkiego pojęcia o historii designu. Co więcej, historia kojarzyła się mi z czymś bardzo nieprzyjemnym, wymagającym zapamiętywania (a następnie zapominania) ogromnej ilości suchych dat z informacjami kto z kim stoczył jaką walkę. Z całym szacunkiem dla historii i ludzi lubujących się w niej, ale wcale mnie to nie interesowało. Ach, jakże to wszystko się zmieniło! Stało się to dzięki jednemu z przedmiotów w mojej szkole – Historii Wnętrz i Mebla. Dzięki niemu odkryłam, że daty nie są takie ważne, a przeszłość to nie jedynie zniszczenia i katastrofy – to również ogrom ludzkiego wysiłku w tworzenie sztuki, architektury, mebli i innych dzieł, które pozostają z kolejnymi pokoleniami, dając im wiedzę o czasach wcześniejszych i inspirację na przyszłość. Historia ta mnie tak niezwykle zafascynowała, że postanowiłam poszerzyć swoją wiedzę. Od dwóch tygodni pilnie uczęszczam na kurs Historii Sztuki XX i XXI wieku.  Pierwszy blok zajęć prowadzony jest przez Helenę Postawkę-Lech, historyka sztuki, która pisze właśnie pracę doktorską na temat Architektury II RP, a równocześnie pracuje w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie. Już niedługo modernizm, postmodernizm oraz najnowsze trendy w sztuce nie będą miały przede mną żadnych tajemnic. Co to ma wspólnego z wnętrzami? A bardzo wiele. Oświecona inspiracjami postanowiłam kontynuować cykl klasyki designu i przybliżać Wam produkty, które zapewne w większości znacie, ale może nie wiecie o nich wszystkiego. Na kolejny ogień – jak zapowiada tytuł – lampa karczoch. Lampa, która przeszła wiele przeobrażeń, zmieniała się, była kopiowana i powielana przez różnych designerów i produkowana przez rozmaite firmy. Gdzie można ją znaleźć?

KNAPPA, Ikea

Poszukiwania prawdziwego karczocha możemy zacząć od najbardziej popularnego sklepu. Ikea posiada w swojej ofercie lampę KNAPPA zaprojektowaną przez Brylle/Jacobsen. Duński duet specjalizujący się prostym skandynawskim designie działa w branży już od 1965 roku, z powodzeniem wprowadzając swoje projekty na międzynarodowe rynki. To jednak nie oni są odpowiedzialni za stworzenie oryginalnego karczocha. Lampa karczoch została zaprojektowana przez Poula Henningsena dla firmy Louis Poulsen i od jego nazwiska nazwana “lampa PH” (PH Artichoke Lamp by Poul Henningsen). Legendarny duński projektant stworzył ją w roku 1958. Lampa składa się z 72 stalowych listków, poprzesuwanych w 12 rzędach miedzy sobą. Źródło światła ukryte jest skrzętnie między nimi, tak by świecąca lampa nie powodowała zjawiska olśnienia. Lampa kosztuje – bagatela – około 35 000 złotych.

Tym, którzy nie mogą pozwolić sobie na taki wydatek, a jednocześnie marzy się im ich własny karczoszek, z pomocą przychodzi kolejna duńska firma – Normann Copenhagen. NC ma w swojej ofercie lampę Norm 69 w czterech rozmiarach – od wersji Small, poprzez Large, X-Large, aż do XX-Large. W zależności od rozmiaru, kosztują one od około 375 do 1025 złotych. Norm 69 była pierwszym produktem wypuszczonym na rynek przez Normann Copenhagen w roku 2002. Składa się ona z 69 kawałków, które mogą być zmontowane samodzielnie bez użycia jakichkolwiek narzędzi, czy kleju. Tak, tak. Lampę składa się samemu, korzystając papierowej instrukcji lub filmów na youtube:

Po oglądnięciu części pierwszej! zaczęłam czuć niezwykłą euforię, że nie udało się mi wygrać tej lampy w konkursie “Zmień Wnętrze w 5 sztuk!”, tylko zestaw szklanek, które na pewno wysyłane są w jednym kawałku 😉 Co ciekawe, sam projekt lampy powstał w roku 1969, jednak długoletnie badania nad wykorzystaniem odpowiedniego materiału pozwoliły na wyprodukowanie lampy dopiero w roku 2002. Pomimo mozolnego trudu, jaki należy w swoją własną lampę włożyć, nie można odmówić jej uroku. Potwierdzają to wielokrotne nagrody, którymi została uhonorowana za ciekawy design i maksymalne wykorzystanie światła żarówki bez oślepiania użytkownika.

Współczesną wersją poprzedniego karczocha jest Lampa Norm 12. Nazwa pochodzi od roku 2012, w którym to lampa została zaprojektowana. Delikatne przypominające pióra listki również mają za zadanie rozpraszanie światła i sprawienie, by cała konstrukcja nabrała lekkości. Norm 12 występuje w dwóch rozmiarach. Cena lampy to około 500 złotych.

Norm 12

Zapewne można znaleźć jeszcze wiele przykładów lamp wzorowanych na tradycyjnym karczochu. Będą się one różniły ceną, jakością, materiałem. Jednak przyznać trzeba jedno – lampa jest ponadczasowa. Od ponad 50 lat udoskonala ekskluzywne, a także proste i zwyczajne wnętrza, wprowadzając do nich miękkie, przyjemne światło i nadając im niepowtarzalnego charakteru.

Maria Podobińska-Tuleja

Zdjęcia: Pinterest, Louis Poulsen, Ikea, Normann Copenhagen.

#lampakarczoch #PHlamp #poulhenninhsen #norm69 #norm12 #jakalampadownetrza